Aan de rand van Nijmegen ligt de zelfoogsttuin ‘Het Heerlijke Land’. Wat begon als een plek om groenten te verbouwen, groeide in de afgelopen jaren uit tot een plek waar ook ontmoeting, gezondheid en solidariteit centraal staan. Sinds vier jaar zijn Vera en Fernande hier de tuinders. Ze runnen de tuin als bedrijf, maar merkten al snel dat hun ambities verder reiken dan alleen voedselproductie.
De tuin werkt met een solidair betaalsysteem. Deelnemers betalen een minimum die de kosten van de tuin dekt en daarbovenop bepaalt de oogstdeelnemer de jaarbijdrage zelf. Toch blijft er een groep buiten beeld. “Dan merk je dat er toch nog mensen zijn die ook dat niet kunnen betalen. En om die te bereiken moet je eigenlijk helemaal kosteloos zijn”, vertelt Buurtgroeier Peter. Bijvoorbeeld mensen uit de omliggende wijken Grootstal en Hatert voor wie de drempel om deel te nemen simpelweg te hoog ligt.
Om die wens mogelijk te maken, werd vorig jaar een stichting opgericht. De tuinders blijven doen waar ze goed in zijn: de tuin runnen en mensen ontvangen. De stichting richt zich op het sociale deel, het aantrekken van fondsen en het mogelijk maken van projecten voor mensen in een kwetsbare positie. Want wat op het Heerlijke Land gebeurt, gaat verder dan groente oogsten. ‘’Het mooie van dit is dat het niet alleen gaat om het eten, om de groente, maar dat mensen ook hier komen en dat ze er mee doen. Ze zijn eigenlijk bezig met het overleven. En als ze hier komen, dan hoeft dat even niet.’’
Dankzij de bijdrage van Buurtgroei heeft een gezin uit de buurt een seizoen lang gratis mee kunnen doen. Een vrouw met twee kinderen, die nachtdiensten werkt en officieel niet onder de armoedegrens valt, maar nauwelijks ruimte heeft voor extra’s. Ze kwam al bij de tuin via de kinderactiviteiten en toen Peter haar vroeg: ‘’wil jij niet gratis mee komen oogsten met je kinderen?’’ was haar antwoord meteen: ‘’ja, heel graag!’’. Met die ene bijdrage van 1.000 euro kan dit gezin een jaar lang gezond eten, buiten zijn en onderdeel zijn van deze plek. Voor de tuinders is dat direct en tastbaar effect.
Via samenwerkingen met organisaties als Quiet en Bindkracht10 worden buurtbewoners bereikt. Soms is de eerste stap groot. Er is een drempel om te komen, zelfs al is de tuin dichtbij. In het begin werden mensen soms letterlijk opgehaald. Nu begint het steeds meer vanzelf te lopen. Naast het eten draait het om leren en ervaren. Kinderen ontdekken waar voedsel vandaan komt, mogen rondrennen, proeven en helpen.
Wat hier groeit, groeit van onderop. Geen groot programma, maar een plek waar mensen stap voor stap aanhaken. Waar één gezin het verschil kan maken voor de volgende. “Je begint bij iemand die er een beetje voor openstaat. En van daaruit ga je verder”, legt Peter uit. Zo groeit deze tuin letterlijk en figuurlijk verder. Zowel groeiende groenten als groeiende verbinding, vertrouwen en kansen.
